Kıbrıs Tüp BebekSıkça Sorulan Sorular

En az bir yıl boyunca hiç bir korunma kullanmayan ve gebe kalmak amacıyla bu süre içinde düzenli cinsel ilişkide bulunmasına rağmen gebelik oluşmayan çiftlerin bu yönden incelemeleri ve tedavileri gerekir.

Özellikle kadın yaşının tedavide önemli bir faktör olduğu doğrudur. İlerleyen kadın yaşı ile tedavide başarı oranı düşmektedir. Fakat yaş her ne kadar bağımsız bir faktör olsa da başarıyı engelleyebilecek başka kriterler de mevcuttur.

Mikroenjeksiyon ya da daha uzun adıyla Intra sitoplazmik sperm enjeksiyonu (ICSI) bir tüp bebek uygulamasıdır.Yani burada da klasik IVF gibi döllenme vücut dışında gerçekleştirilir. Tüp bebek olarak bilinen klasik IVF'te toplanan yumurtalar belli sayılarda kültür petrilerine koyulur ve her yumurta için 100-150 bin yıkanıp hazırlanmış sperm eklenir. Sperm ve yumurta dış ortamda bir araya getirilip, gazı, nemi, ısısı, ana rahmi özelliğinde olan enkübatör içerisinde 15-18 saat kadar bırakılır. Klasik IVF'te yumurtayı dölleme işi spermler tarafından gerçekleşmektedir. Yani hem sperm dölleme yeteneğinde olabilmeli ,hem de yumurtanın zarı spermin giremeyeceği kadar kalın olmamalıdır. Ayrıca bağışıklıkla ilgili bir problem olmamalıdır. Spermin yumurtaya girebilmesi için önce yumurta zarına bağlanabilmesi gerekir. Sperme karşı antikor varlığı bu bağlamayı engelleyebilir. IVF'te ya da klasik tüp bebekte, çok ciddi bir sperm problemi yoksa rahatlıkla uygulanabilir. Bunun için yıkama sonrası belli sayı, hareket ve morfolojik yapısı yeterince normal olan sperm yoksa, tüp bebeğin daha ileri aşaması olan mikroenjeksiyon yapılır. Birinci farkı, dölleme işini yapacak sperm, embriyolog tarafindan seçilecek, her yumurtaya ayrı ayrı enjekte edilir. İkinci en büyük farkı, klasık tüp bebekte yumurtalar alındıktan sonra kültür sıvılarının içerisinde müdahale edilmeden bırakılır. Mikroenjeksiyon da ise, yumurtanın etrafındaki hücreler kimyasal ve mekanik olarak temizlenmelidir. Döllenme için yumurtanın olgun ve döllenebilme kapasitesine sahip olması gerekir. Alınan (toplanan) yumurtaların hepsi aynı olgunlukta ve kalite de olmayabilir. Döllenme aşamasındaki yumurtaya Metefaz II (M2) denir. Polar cisimcik adı verilen yapının yumurtanın zarı ile iç kütlesi arasındaki boşlukta bulunması gerekir. Bu cisimciğin alt yakınında genetik materyal bulunduğu için enjeksiyon sırasında bu kısım saat yönüne 6 veya 12'sine getirilir. Ve saat 3 pozisyonunda sperm olan iğne yumurtaya enjekte edilerek sperm içeri bırakılır. Polar cisimcik olmayan yumurtaya metafaz I (MI) denir. 2.'si ise 10 saat sonra M2 aşamasına geçebilir. Bunların dışında çok küçük foliküllerden alınan immatür yumurtaları GV (Germinal Vezikül) veya erken olgunlaşıp bozulmaya başlayan yumurtaya post matür adı verilir. Klasik tüp bebekte yumurtalar soyulmadığı için hangi aşamada olduğu bilinemez. Mikroenjeksiyonda ise polar cisimcik varlığı ve enjeksiyon yeri için mutlak etrafındaki hücrelerden arınmalıdır.

Mikroenjeksiyonun başlaması ile birlikte, özellikle ağır erkek faktörü denilen ileri derecede sperm problemi olan hastalar için adeta yeni bir umut olmuştur. Sperm sayısı, hareketliliği ve yapısı ile ilgili ağır sorunlu olguların başka şansı yoktur. Örneğin sayı yüz binin altında ise, hareketlilik % 0-10 arasında ve anormal hücre oranı % 96'nin üzerinde ise ICSI yapılır. Spermiyogram testinde hiç sperm bulunmayan hastaların bir kısmında üreme kanalında veya testisinde sperm bulunabilir. Özellikle testis kaynaklı çok az sayıdaki sperm ile ICSI yapilabilir. Daha önce klasik tüp bebek (IVF) uygulanıp döllenmenin hiç olmadığı veya çok az oldugu olgulara mikroenjeksiyon yapmak gerekir. Çok sık rastlanmasa da, bazen spermin başında bulunan ve yumurta zarını girebilmek için gerekli enzimleri bulunan akrozom denilen kısım hiç olmayabilir veya işlerini yapamaz. Bu kişilerde de döllenme (fertilizasyon) ancak mikroenjeksiyon ile sağlanır.

Kelime anlamı olarak tutunmaya yardımcı olmaktır. Rahim içine verilen embriyonun, gebeliği sağlayabilmesi için embriyoyu saran zarın (yırtılması) açılması gerekir, böylece embriyo dışarı çıkarak rahim duvarına tutunabilir (implantasyon). Dolayısıyla Assisted hatching embriyoyu saran zarda, delik açmaktır. Üç şekilde yapılabilmektedir:

1)Kimyasal Assisted –Hatching: Kimyasal bir madde yardımıyla ki bu genellikle asittir zarda delik açmaktır. Kullanılan asitin embriyoya da zarar verme olasılığı büyüktür, bu yüzden günümüzde fazla tercih edilmemektedir.

2)Mekanik Assisted –Hatching: Embriyo tutucu bir pipetle sabitlenir, mikroenjeksiyon yapar gibi sistem hazırlanır. Mikroenjeksiyon iğnesi yerine kesici bir pipet takılarak zarın üst ya da alt kısmından yavaş yavaş keser gibi pipeti hareket ettirerek yapılır. Bu yöntemde embriyo dışarıda uzun süre kalmakta ve delik tam olarak açılamaya bilmektedir.

3)Lazer Yardimiyla Assisted –Hatching: Çok düşük dozda lazer ışını gönderilerek zarda istenilen büyüklük ve genişlikte delik açılır. Ayrıca biyopsi yapılması gereken olgularda zar tamamen delinir. Embriyoya en az zarar veren ve dışarıda kalma süresi en kısa olan bu yöntem en çok tercih edilendir. Sistemin uygulanabilirliği çok kolay olmasına rağmen çok kolay bir sistemdir. Kimlere yapılır konusuna gelince; özellikle yumurta zarının normalden kalın olması, dondurulup çözülen embriyo kullanılması söz konusu olgularda assisted –hatching gebeliğe ek bir katkı sağlayabilir. Assisted hatching ile gebelik şansı % 10-15 kadar arttırılabilmektedir, bu da bizim için önemli bir katkıdır.

1.YUMURTLAMA BOZUKLUKLARI Yumurtlama bozuklukları kadında en sık görülen kısırlık nedeni olup, yumurtlama bozukluğu dendiğinde, yumurtlamanın hiç olmaması veya düzensiz ve seyrek olması anlaşılır. Adetlerin seyrek veya hiç görülmemesi çoğu zaman bir yumurtlama bozukluğunu gösterir, ancak adetlerin tamamen düzenli olduğu durumlarda da yumurtlama bozukluklarına rastlanabilir. Yumurtlama bozuklukları başlıca üç grupta toplanabilir. Yumurtalıklardaki yumurta üretimini uyaran hormonların beyin sapından salgılanamaması Beyin sapından süt hormonu prolaktinin normalden fazla salgılanması Polikistik Over Sendromu

2.TÜPLERIN HASARLI VEYA TIKALI OLMASI Tüplerin kısmen veya tamamen tıkalı olması sperm ile yumurtanin buluşmasını engelleyerek döllenme ve gebeliği olanaksız kılar. Tüplerdeki bu hasar; geçirilmiş enfeksiyon, endometriozis veya geçirilmiş bir ameliyat sonrası oluşan karın içi yapışıklıkları gibi birçok nedene bağlı olabilir. Gelişmiş ülkelerde cinsel yollardan bulaşan enfeksiyonlar tüplerdeki hasarın en önemli nedenidir. Ülkemizde de çocukluk çağında alınan verem mikrobu tüplerde geri dönülmez hasar oluşturabilir.

3.ENDOMETRIOZIS Endometriozis rahim içini döşeyen dokunun (Endometrium) rahim dışında gelişmesi olarak ifade edilir. Endometriozis tıpkı rahim içini döşeyen doku gibi hormonlara duyarlı olup adet sırasında kanar. Karnın içinde oluşan bu mikro kanamalar, zamanla iltihap bezlerinde yangısal durum oluşturup yapışıklıklara sebep olur. Endometriozis yumurtalıklarda yerleştiği zaman kist oluşumuna neden olur. Bu kistlere endometrioma adı verilir. Endometriozisi olan kadınların yaklaşık %50'sinin çocuk sahibi olabilmeleri için tedavi olmaları gerekir. Yine kısırlık nedeni ile başvuran kadınların yaklaşık %25'inde endometriozis saptanır.

4.RAHIM AGZINA AIT PROBLEMLER Rahim ağzındaki yapısal, enfeksiyona ait veya bu bölgedeki salgıya (mukus) ait bozukluklar kısırlık sebebi olabilir. Rahim agzından salgılanan mukus spermlerin genital yoldan taşınmasını kolaylaştırır. Östrojen ve progesteron hormonları etkisi altında mukusun siklus sırasında miktarı ve niteliği değişir. Polip gibi iyi huylu tümörler veya bu bölgeye uygulanmış olan cerrahi girişimler kısırlık sebebi olabilir.

5.ALERJIK NEDENLER Alerjik nedenler kısırlık nedeni olabilmekle birlikte teşhisleri ve tedavileri zordur. Alerjik durumların tedavi etkinliği belli olmadığı ve tedavi edilen veya edilemeyenlerdeki gebelik oranları çok farklı olduğundan rutin olarak ölçülmelerinin gerekliliği tartışılıyor.

Çocukları olmayan çiftlerin yaklaşık % 30-50'sinde problem erkekten kaynaklanır. Erkekteki kısırlık nedenleri başlıca iki ana grupta toplanır. 1.Spermin sayı ve kalitesini etkileyen üretim bozuklukları. 2.Spermi dışarıya taşıyan kanallardaki tıkanıklıklar. Erkekteki bu problemlerin nedeni % 30-40 olguda açıklanamaz. Sperm kalite ve sayisindaki bozuklukların nedeni bulunamadığında birtakım deneysel ilaç tedavileri uygulanır. Ancak, bu tedavilerin herhangi bir etkinliği olmadığı gösterilmiştir. Mikroenjeksiyon tekniğinin 1992 yılından itibaren uygulanmaya başlanması erkek kısırlığının tedavisinde bir dönüm noktası olup, bu teknik ile şiddetli erkek kısırlığı durumlarında bile yüksek gebelik oranları elde edilmektedir.

1.SPERM ÜRETİM BOZUKLUKLARI Erkek kısırlık olgularında spermin üretim ve olgunlaşma bozuklukları en çok rastlanılan sorundur. Üretim bozukluğu sperm sayısı ile ilgili olabileceği gibi kadın yumurtasının döllenmesini engelleyen sperm hareketlerinin zayiflığı veya spermşekillerinin (morfoloji) anormalliği ile de ilgili olabilir. Erkeğin sperminin normal kabul edilebilmesi için sayısının en az 20 milyon/ml, hareketli sperm oranının %30 ve yapısal olarak normal sperm oranının %4'ün üzerinde olması gereklidir. Sperm değerlerinin yukarıda belirtilenin altında olması halinde doğal yollardan gebelik elde edilmesinde belirgin zorluklar yaşanmaya başlanmaktadır. Birçok faktör spermiogenezi (sperm hücrelerinin üretimi ve olgunlaşması) olumsuz yönde etkileyebilir. İltihabi hastalıklar: Bazı bakteri ve virüsler erkekte yumurtalık iltihabına sebep olur. Yumurtalıklarından iltihabi bir hastalık geçiren erkeklerin yaklaşık %25'inde kısırlık problemi oluşturur. Hormon bozuklukları: Erkeklik hormonu olan testesteron hormonunun üretimini kontrol eden hormonlarda bozukluk olması durumu. Çevresel problemler: Kanser tedavisi için kullanılan ışın ve ilaçlar sperm üretimini bozabilir.

2.YAPISAL BOZUKLUKLAR Spermin üretim yeri olan testislerden dışarı çıkmasını engelleyen tam veya kısmi tıkanıklıklar kısırlık nedeni olabilir. Bu tıkanıklıklar doğuştan olabileceği gibi sonradan geçirilmiş bir enfeksiyona bağlı da olabilir. Testislerden geçirilmiş bir cerrahi müdahale de tıkanıklığa sebep olabilir.

Dışarıya çıkan meni sıvısında hiç sperm hücresi gözlenmeyen erkeklerde yapılan TESA, PESA vb. isimli ameliyatlarla testis dokusundan bir çok bölgeden alınan birden fazla doku örneği içinde sperm hücresi bulunabilirse mikroenjeksiyon ile bu çiftlere yardım edilebilmektedir.